Betony z wypełniaczami
Wykonywanie betonów przy zastosowaniu organicznych cząstek rozdrobnionego drewna lub roślin ma za sobą stuletnią historię. Wynalazek Sorela w 1867 r. ujawniający właściwość wiązania i twardnienia mieszaniny magnezytu kaustycznego i chlorku magnezu zastosowany został do produkcji płyt budowlanych z wełny drzewnej (Heraklit) i z trocin (skałodrzew).
Podstawowymi składnikami produkcyjnymi betonów z wypełniaczami organicznymi są poza nimi spoiwa i środki mineralizujące organiczną substancję wypełniaczy.
W Polsce najszersze zastosowanie znajdują betony z wypełniaczami włóknistymi, w postaci płyt wiórkowo-cementowych Suprema, wykonywanych przy użyciu cementu portlandzkiego. Podobnego rodzaju płyty stosowane są szeroko również i za granicą, najczęściej pod nazwą Heraklit (wykonane przy użyciu cementu magnezjowego).
Strużkobeton jest w Polsce stosunkowo mało jeszcze znany. Pustaki strużko-betonowe produkuje dotychczas tylko jedna wytwórnia i to w niewielkich ilościach.
W krajach Europy zachodniej wyroby ze strużkobetonu znane pod nazwą Durisol lub Fixolit są szeroko stosowane w różnych dziedzinach budownictwa mieszkaniowego i przemysłowego.
W ZSRR opracowano technologię produkcji strużkobetonu nazwanego Arbo-lit [3.15], [3.16].
W Czechosłowacji produkowano strużkobetonowe elementy pustakowe pod nazwą Turanol przy zastosowaniu urządzeń zakupionych w firmie Durisol.
Dzięki dobrym właściwościom tworzywa zakres stosowania jest bardzo rozległy, a strefy klimatyczne w niczym nie ograniczają stosowania elementów strużkobetonowych.
Trocinobeton jest tworzywem, w którym wypełniaczem organicznym są substancje roślinne (trociny drzewne) o największym rozdrobnieniu. Prócz trocin mogą być stosowane inne rodzaje wypełniacza jak np. paździerze, rozdrobniona słoma, trzcina itp. Celem podwyższenia własności wytrzymałościowych trocinobetonu stosowane są dodatki wypełniaczy mineralnych jak np. piasek, żużel, mączka ceglana itp.
W zasadzie trocinobeton produkowany jest bezpośrednio na miejscu budowy i układany w postaci warstw izolacyjnych (cieplno-dźwiękowych).
Skałodrzew (ksylolit) jest pewną odmianą trocinobetonu. Stosowany jest do wykonywania posadzek bezspoinowych lub płytek podłogowych.
Trocinobeton do produkcji elementów prefabrykowanych (bloki lub elementy wielkowymiarowe) stosowany jest jedynie w ZSRR. W krajach zachodnich trociny wykorzystywane są jako surowiec do przeróbki chemicznej, a w budownictwie — do produkcji skałodrzewu.
Ze względu na postać wypełniacza organicznego stosowanego do produkcji, wszystkie znane dotychczas betony z wypełniaczami organicznymi można, niezależnie od rodzaju użytego do produkcji spoiwa mineralnego, podzielić na trzy zasadnicze grupy:
— betony z wypełniaczami organicznymi włóknistymi, takimi jak: wełna
drzewna, słoma rzepakowa itp., (rys. 3-1),
betony, w których wypełniaczem są rozdrobnione cząstki substancji drzewnej lub roślin np.: strużka stolarniana, zrębki poekstracyjne, sieczka roślin słomiastych, takich jak: rzepak, zboże, sitowie, trzcina, paździerze lniane i konopne itp. (rys. 3-2),
betony, których wypełniacze mają postać pylastą, np. trociny i mączka drzewna (rys. 3-3).
Korzystne własności techniczne produkowanych materiałów spowodowały dalsze poszukiwania w kierunku zastosowania z jednej strony nowych materiałów wiążących (cement portlandzki, cement hutniczy, gips), a z drugiej wykorzystania surowców odpadowych, zarówno z roślin drzewiastych wieloletnich (strużka stolarniana) jak też słoma roślin jednorocznych (słoma rzepakowa).
Betony z wypełniaczami organicznymi charakteryzują się niskimi ciężarami objętościowymi (300-4-1500 kG/m3) i niskimi współczynnikami przewodności cieplnej (0,085-4-0,50 kcal/mh°C).
Wytrzymałość ich jest mała: R waha się w granicach 5-4-150 kG/cm2 a R2 osiąga przeciętnie wartość kilkunastu kG/cm2.
Cechy te kwalifikują wyroby z betonów z wypełniaczami organicznymi do grupy materiałów izolacyjnych lub wypełniających konstrukcje podstawowe budowli, lub je ocieplających.
Łatwość obróbki zwykłymi narzędziami, odporność na działanie czynników destrukcyjnych oraz niepalność przy jednoczesnej prostocie procesu produkcyjnego sprawiają, że wyroby z betonów z wypełniaczami organicznymi są chętnie i szeroko stosowane w wykonawstwie budowlanym.