Domowe urządzenia techniczne
W domowym użytkowaniu bardzo praktyczne są zegary elektryczne. Jednym z bardziej rozpowszechnionych modeli jest polski zegar elektryczny typu „M03/2". Określenie typu dotyczy samego mechanizmu zegarowego, a nie jego obudowy. Zegary elektryczne mogą mieć bardzo różnorodne osłony, obudowy lub tarcze cyfrowe.
Mechanizm zegara jest zasilany jednym ogniwem elektrycznym R20.
Mechanizm jest napędzany przez sprężynę śrubową, która jest samoczynnie naciągana przez elektromagnes. Słyszalne, krótkotrwałe „stuknięcia" — to właśnie moment zadziałania elektromagnesu. W przerwach pomiędzy tymi stuknięciami zegar „chodzi" dzięki działaniu sprężyny. Po zdjęciu pokrywy osłaniającej widoczny jest cały mechanizm (rys. 85).
Działanie precyzyjnego mechanizmu balansowego 1 można regulować przez pokręcanie śrubki 2. Jeśli zegar chodzi zbyt wolno, należy wykręcić (np. o jeden obrót) śrubę 2. Natomiast jeśli zegar chodzi zbyt szybko, należy śrubę 2 wkręcić. Po-krętka 3 służy do nastawiania wskazówek. Z prawej strony w obudowie 4 znajduje się elektromagnes naciągający 5. Jeśli widoczna u dołu kotwica elektromagnesu uderza zbyt silnie i hałasuje, można przestawić gumkę oporową 6.
W celu wymiany ogniwa elektrycznego 8 należy o kilka obrotów odkręcić śrubę zaciskową 9. W czasie wkładania ogniwa sprawdzamy, czy blaszki-styki 7 są czyste.
Zegar działa tylko wtedy, gdy dodatni biegun ogniwa jest połączony ze stykiem oznaczonym „+".
Cały mechanizm zegarowy jest przymocowany do tarczy-obudowy tylko za pomocą jednej nakrętki kołnierzowej osadzonej pod wskazówkami. Schemat na rys. 86 przedstawia przekrój prostopadły do tarczy zegara. Korpus mechanizmu zegara 1 tworzy jedną całość z tuleją nagwintowaną 7. Kołnierzowa nakrętka 3 zaciska korpus w ścian-ce-tarczy 2.
Aby wyjąć mechanizm zegara z tarczy-obudowy, należy najpierw odkręcić kołową nakrętkę 6, a następnie zsunąć wskazówkę minutową 4 i godzinową 5. Przy ponownym montażu nie należy zbyt głęboko wciskać tulei osadczej wskazówki godzinowej, co ustalimy doświadczalnie.
Elektryczny mechanizm zegarowy ze wskazówkami można osadzić we własnoręcznie zbudowanej tarczy. Jeśli zegar przeznaczony jest np. do pokoju dziecinnego, można tarczę cyfrową wyciąć z płyty pilśniowej malując farbami emulsyjnymi kolorowe cyfry lub obrazki.
W ciasnej kuchni można mechanizm zegara wbudować w drzwiach szafki ściennej. Zegar taki nie zajmuje miejsca i jest dobrze widoczny. Na zewnętrznej stronie drzwi (rys.
87) z kolorowej folii samoprzylepnej naklejamy kreski — cyfry tarczy zegara.
Drzwi szafki składają się z dwóch odsuniętych od siebie płyt pilśniowych. W zewnętrznej płycie wywiercimy tylko jeden otwór do wciśnięcia nakrętki kołnierzowej (porównaj część 3 na rys. 86). Natomiast wewnętrzną płytę pilśniową drzwi należy wyciąć w kształcie odpowiadającym obrysowi obudowy mechanizmu zegara. Płytę pilśniową można wycinać ostrym scyzorykiem lub dłutkiem. Mechanizm zegara jest wsunięty w wycięcie i dociśnięty do przedniej ścianki drzwi (rys. 88). Dodatkową gumką-recepturką można zabezpieczyć ogniwo elektryczne, aby nie wypadło przy gwałtownym zamykaniu drzwiczek szafki.