Przez rozwiązanie kompleksowe w projektowaniu rozumie się takie opracowanie projektowe, które obejmuje jedną dokumentacją wszystkie prace i czynności, z jakimi ma się do czynienia przy wznoszeniu obiek­tów prefabrykowanych realizowanych metodami uprzemysłowionymi. Ponadto opracowane typy elementów i rozwiązania budynków powinny mieć charakter uniwersalny. Ogólnie biorąc kompleksowe rozwiązanie projektowe, w szerokim tego słowra znaczeniu, powinno obejmować następujące części: opracowanie elementów prefabrykowanych w asortymencie skła­dającym się z możliwie jak najmniejszej ilości typów i typorozmiarów, z których to elementów można zmontować możliwie znaczną ilość typów budynków wiejskich (charakter uniwersalny elementów), opracowanie typów budynków wiejskich — wznoszonych w ca­łości przy użyciu wymienionych prefabrykatów — o charakterze uni­wersalnym, to znaczy budynków, które mogą mieć wielorakie przezna­czenie i tym samym zmniejszają znacznie ilość rodzai budynków do­tychczas stosowanych, opracowanie technologii produkcji prefabrykatów z uwzględnie­niem miejscowych warunków różnych rejonów kraju wraz z opracowa­niem typowych wytwórni o charakterze uniwersalnym, opracowanie metod transportu prefabrykatów na miejsce budów oraz metod montażu i realizacji obiektów metodą uprzemysłowioną, przeprowadzenie analizy techniczno-ekonomicznej oraz zestawie­nie wskaźników rozwiązania kompleksowego na podstawie opracowań projektowych sprawdzonych na pierwszych realizacjach (np. prototypo­wych, doświadczalnych). Tak ujęte opracowania kompleksowe w zakresie budownictwa wiej­skiego dotychczas u nas jeszcze nie powstały. Pierwsze prace o charakte­rze kompleksowym w zakresie ograniczonym do budownictwa rolniczego podjęte zostały przez Katedrę Technologii Prefabrykatów i Betonu Sprę­ żonego Politechniki Warszawskiej w latach 1956/1957 na podstawie ra­mowej umowy z Ministerstwem Rolnictwa. W oparciu o tę kilkuletnią umowę (5-letnią) przeprowadzone zostały wstępne prace, które stworzyły podstawy do późniejszych opracowań unifikacyjnych (omówionych w dal­szej treści niniejszego rozdziału) oraz do pierwszego opracowania roz­wiązania o charakterze kompleksowym w zakresie budownictwa rolni­czego opartego na konstrukcji szkieletowej z drobnowymiarowych ele­mentów strunobetonowych. Wymienione prace wstępne objęły do roku 1960 następujące czyn­ności i opracowania: ustalenie modułu budowlanego i siatki projektowej dla budow­nictwa wiejskiego, opracowanie pierwszego rozwiązania (r. 1957) budynków inwen­tarskich o konstrukcji szkieletowej montowanych z żelbetowych prefa­brykatów o asortymencie kompleksowym złożonym z 30 typów i typo-rozmiarów, badanie nad mikroklimatem w budynkach inwentarskich i nad wpływem odchodów i wydzielin zwierzęcych na podstawowe materiały stosowane do produkcji prefabrykatów, opracowanie zestawienia materiałów miejscowych w poszczegól­nych regionach kraju, przydatnych do produkcji prefabrykatów, opracowanie rozwiązania budynków inwentarskich o konstrukcji szkieletowej montowanej z elementów strunobetonowych o charakterze kompleksowym; asortyment kompleksowy tego pierwszego w naszym kraju rozwiązania z prefabrykatów z betonu sprężonego składał się z 13 typów prefabrykatów strunobetonowych, opracowanie rozwiązania budynków wiejskich z elementów struno­betonowych, drobnowymiarowych, z których montowane są lekkie szkie­lety konstrukcji nośnej (patrz rozdz. 6, 7, 8, 9 i 10). Podstawowe znaczenie dla wprowadzenia do budownictwa wiejskiego prefabrykatów o charakterze kompleksowym miały prace nad modułem budowlanym i nad siatką projektową. W wyniku tych prac (p. 4.3) ustf łono, że do grupy budynków inwentarskich — najważniejszych obiektów budownictwa rolniczego — można stosować podobne siatki modularne jak w budownictwie przemysłowym o podstawowych wymiarach 3,0, 4,5 i 6,0 m. W siatkach tych mieściły się cztery najważniejsze budynki inwentarskie: obora, stajnia, chlewnia i owczarnia o rozpiętościach teore­tycznych w osiach 12,0, 10,5, 20 i 7,5 m. Stwierdzenie to miało decydujący wpływ na zmniejszenie ilości ty­pów elementów prefabrykowanych, gdyż każda rozpiętość mogła się składać z pewnych wymiarów modularnych, jak np.: 12,0 m = 4,5 + 3,0 + 4,5 lub 12,0 m = 6,0 + 6,0 10,5 m = 3,0 + 4,5 + 3,0 9,0 m = 3,0 + 3,0 + 3,0 lub 9,0 m = 4,5 + 4,5 Prace nad siatką projektową stanowiły podstawę do opracowania drugiego rozwiązania z zastosowaniem drobnowymiarowych elementów strunobetonowych, które ma wszelkie cechy rozwiązania kompleksowego, obejmuje ono bowiem: projekt architektoniczno-konstrukcyjny budynków realizowanych systemem kompleksowym, projekt organizacji i montażu prefa­brykatów, projekt technologiczny produkcji ele­mentów, projekt urządzeń mechanicznych i to­ru do produkcji elementów. Rozwiązanie powyższe jest szczegółowo omówione w rozdz. 6. Prace nad zorganizowaniem uprzemysło- wionej metody realizacji obiektów wiejskich, prowadzone za granicą oraz przez nasze biu- ra projektowe i Instytut Techniki Budowla- nej, przyjęły nieco inny kierunek niż opi- sane wyżej prace Politechniki Warszawskiej. Prace te idą w kierunku wprowadzenia w budownictwie rolniczym budynków o cha- rakterze uniwersalnym z jednej strony oraz f unifikacji w stosowanych dotychczas bu- dynkach typowych w poszczególnych gru­pach budownictwa wiejskiego — z drugiej strony. Przykładem dążenia do uniwersalizacji rozwiązań projektowych są prace prowadzo­ne w tym zakresie w NRD. W NRD prace idące w kierunku uprze­mysłowienia opartego na metodzie prefabry-kacji rozpoczęto również od ustalenia i wpro­wadzenia modułów projektowych. W tym celu przeanalizowano szczegóło­wo najpowszechniej stosowane wymiary w budownictwie rolniczym. Na podstawie analizy stwierdzono, że są to rozpiętości konstrukcyjne 7,50, 9,0, 10,5, 12,0, 15,0 i 18,0 m przy wysokości od 2,10 do 6,0 m. Najbardziej uniwersalnym pod względem wymiarowym w zakresie potrzeb budownictwa inwentarskiego okazał się obiekt o konstrukcji halowej, rozpiętości 12,0 m, wysokości użytko­wej 3,0 m i długości 60,0 m. Do obiektu tego udało się dopasować aż 11 schematów użytkowych pokazanych na rys. 5-1. Schemat a) — obora 2-rzędowa na 92 krowy wiązane, wymiary we­wnętrzne budynku: 2 ciągi gnojowe po 1,80 m - 3,60 m 2 ciągi legowiskowe po 2,00 m = 4,00 m 2 ciągi żłobów po 1,00 m = 2,00 m 1 ciąg paszowy = 2,20 m Łączna szerokość 11,80 m Schemat b) — obora 2-rzędowa na 92 krowy, z krótkimi stanowiska­mi, wymiary wewnętrzne budynku: 2 ciągi gnojowe po 1,90 m = 3,80 m 2 ciągi legowiskowe krótkie po 1,70 m = 3,40 m 2 żłoby płytkie po 1,00 m, tzw. stoły paszowe = 2,00 m 1 przejazd = 2,60 m Łączna szerokość 11,80 m Schemat c) — obora 2-rzędowa na 92 krowy o krótkich stanowiskach; różnica w stosunku do schematu b) polega na zastosowaniu żłobów inne­go typu. Schemat d) — cielętnik dla cieląt pojonych oraz cieląt karmionych do­datkowo paszą suchą. Schemat e) — jw. z uwzględnieniem stanowisk dla krów dojnych do­starczających świeże mleko dla pojenia cieląt. Schemat f) — tuczarnia na 600 tuczników z 2 korytarzami kontrolny­mi wokół boksów, ze środkowym podwójnym pasem koryt do zadawa­nia paszy. Schemat g) — tuczarnia dla 660 tuczników z 1 ciągiem kontrolnym i 2 pasami koryt umieszczonych na ścianach zewnętrznych do zadawania paszy. Schemat h) — tuczarnia na 600 tuczników z 1 ciągiem kontrolnym środkowym oraz 2 ciągami koryt bocznych do zadawania karmy ilościo­wo normowanej. Schemat i) — kurnik (przekrój) dla 3000 niosek. Schemat k) — wychowalnia (przekrój) dla 8000 brojlerów, Schemat 1) — kurnik (przekrój) dla 3000 niosek. Przykład ten wykazuje jak różne może być wykorzystanie budynku nawet w tych przypadkach, gdy nie zachodzi potrzeba stosowania prze­strzeni bezsłupowej 12,0 m. Należy dodać, że w NRD pracuje się nad jeszcze dalszym wielostronnym wykorzystaniem tego typu budynku. Podobne postępowanie obserwuje się i w budownictwie przemysło­wym, gdzie pewne rozpiętości stają się jakby wymiarami uprzywilejo­wanymi, w których nie liczy się z występującym czasami pewnym nad­miarem powierzchni. Równocześnie z wielorakim zastosowaniem danego typu budynku stosuje się daleko idące uproszczenia w wykonawstwie i konstrukcji. Uważając, że zainwestowane wkłady powinny się jak najszybciej zamor­tyzować, wyżej wymieniony budynek zaprojektowano z lekkich elemen­tów o ciężarze do 750 kG łatwych w transporcie i montażu. Ściany zewnętrzne wykonane są z bloków gazobetonowych o wy­miarach 300X180X20 cm, które są ustawione na 3 elementach prefa­brykowanych żelbetowych tworzących podwalinę o wysokości ok. 50 cm nad terenem. Ściany dostawiane są do zewnętrznego lica slupów, łą­czone na połowie jego grubości. Bezpośrednio na blokach ściennych opierają się żelbetowe okna. Budynek cechuje niezwykła prostota konstrukcji i wykonania. Nieco inaczej postępują prace w zakresie unifikacji budownictwa wiejskiego w naszym kraju. Obok zasadniczych prac unifikacyjnych w zakresie budownictwa inwentarskiego, mieszkaniowego i składowego prowadzonych przez Biuro Studiów i Projektów Wzorcowych Budownic­twa Wiejskiego w Warszawie prowadzone są unifikacje regionalne w ta­kich ośrodkach, jak Poznań, Szczecin i Gdańsk. Z chwilą wprowadzenia projektów typowych opartych o unifikację centralną, unifikacje regio­nalne zostaną ograniczone. Tym bardziej, że obejmują one tylko wycin­kowe zagadnienia budownictwa rolniczego. W obecnej fazie opracowań brak tym wszystkim unifikacjom cech kompleksowego projektowania, gdyż nie uwzględniane są w dostatecz­nej mierze warunki technologii produkcji prefabrykatów, ich transportu i montażu.